Zagranica

Cyfrowe Trójmorze

Państwa regionu Trójmorza wciąż są mniej rozwinięte cyfrowo niż kraje Zachodu. Nie brakuje jednak ambicji i chęci do wprowadzania zmian, które podwyższą konkurencyjność regionu. Ważną rolę w tej kwestii może odegrać założony Fundusz Trójmorza. Jednym z głównych obszarów współpracy państw tego regionu jest gospodarka cyfrowa.

Według ośrodka analitycznego SpotData do 2030 roku w krajach Trójmorza potrzebne będą inwestycje w infrastrukturę telekomunikacyjną o wartości 130 mld euro oraz dodatkowe 30 mld euro na infrastrukturę ICT w transporcie i energetyce.
Jedną z najważniejszych inwestycji w tym sektorze jest budowa sieci 5G, ale dużą rolę w rozwoju telekomunikacji będą odgrywały również inne projekty, na przykład cyfryzacja operacji w bardziej tradycyjnych branżach, takich jak budownictwo czy transport.

„Cyfrowe Trójmorze” to zdaniem ekspertów kolejny konieczny krok w ramach współpracy regionalnej państw Europy Środkowo-Wschodniej. W ramach przygotowań do kolejnego Szczytu krajów Trójmorza, który odbędzie się we wrześniu w Bukareszcie, organizacje eksperckie z regionu przygotowały propozycję rozwoju współpracy w filarze „cyfrowym”, a także wzmocnienia cyberbezpieczeństwa regionu.

Odnotować trzeba, iż udział PKB państw Trójmorza w PKB Unii Europejskiej wynosi teraz zaledwie 10 % Zapóźnienie widać szczególnie w rankingach cyfryzacji, dlatego aby uwolnić potencjał gospodarczy i nadgonić cywilizacyjne różnice, musimy przyspieszyć transformację cyfrową w kluczowych sektorach gospodarki i zarządzaniu państwem – tłumaczy Izabela Albrycht, prezes Instytutu Kościuszki, który jest pomysłodawcą projektu „Cyfrowe Trójmorze” (ang. Digital3Seas). – Możemy wspólnie zabiegać o alokację funduszy unijnych w ramach nowej perspektywy finansowej na rozwój infrastruktury cyfrowej w regionie, bo to właśnie ona jest kluczowym elementem, umożliwiającym współpracę. Ale aby stać się inicjatywą prawdziwie przyszłościową, Trójmorze musi obok wspólnych inwestycji infrastrukturalnych, zacząć realizować także te „miękkie”, technologiczne m.in. w zakresie rozwoju i wdrażania sztucznej inteligencji oraz blockchain. Inkubowanie oraz akceleracja startupów, promowanie współpracy naukowej i edukacyjnej, pomiędzy hubami innowacji, centrami kompetencji oraz globalnymi i regionalnymi firmami to kolejne kluczowe wyzwania – podsumowuje Albrycht, która przedstawi założenia Inicjatywy w czasie Forum Biznesowego na Szczycie w Bukareszcie.

Inwestycje w rozwój Trójmorza

Podczas gdy w kwestii dużych inwestycji infrastrukturalnych wielką rolę odgrywa państwo, w rozwoju telekomunikacji bierze udział też sektor prywatny. Inwestycje, które przeanalizował SpotData pokazują, że rozwój infrastruktury w tym regionie będzie składową kilku budżetów i ośrodków odpowiedzialności. Na tak wielkie potrzeby finansowe będą musiały być wykorzystanie środki publiczne, a szczególnie środki europejskie z nowej perspektywy budżetowej (na lata 2021-2027). Natomiast ważnym uzupełnieniem źródeł finansowania tych potrzeb może być Fundusz Trójmorza – przedsięwzięcie zainicjowane przez BGK wspólnie z innymi bankami rozwoju w tym regionie. Taka infrastruktura może być w łatwy sposób realizowana przez inwestorów prywatnych. W projekty ICT w państwach Trójmorza będzie inwestował między innymi międzynarodowy Fundusz Inwestycyjny Trójmorza zainicjowany przez Bank Gospodarstwa Krajowego. To fundusz o charakterze komercyjnym, w którym uczestniczą banki i instytucje rozwoju z państw Trójmorza, co oznacza, że musi on przynosić zwrot z zainwestowanego kapitału. Fundusz ma pozyskiwać środki na realizację inwestycji również w obszarze cyfryzacji. Co istotne, jest to inicjatywa biznesowa, a nie polityczna, dzięki czemu inwestorzy mogą liczyć na zyski. Fundusz Trójmorza stanowi uzupełnienie i wzmocnienie finansowania z funduszy i projektów Unii Europejskiej.

Model działania Funduszu Trójmorza, oparty o niezależny podmiot zarządzający, funkcjonujący na bazie prawa międzynarodowego, gwarantuje, że będzie on finansować przedsięwzięcia uzasadnione ekonomicznie. To ważna platforma do realizacji wielu zadań rozwojowych, za którą stoi polski bank rozwoju – BGK.

Coraz bardziej cyfrowy transport

Autorzy raportu SpotData zaznaczają, że inwestycje w aktywa cyfrowe mają inną charakterystykę niż inwestycje w transport czy energetykę – między innymi dlatego, że do tej pory nie zrealizowano w tej dziedzinie tak wielu projektów na dużą skalę.
Ten obszar inwestycji wymaga bardziej innowacyjnego podejścia do finansowania, ale w zamian można oczekiwać wyższej stopy zwrotu z zainwestowanego kapitału. Jednym z obszarów, który kraje Trójmorza chcą cyfryzować, jest transport. Już teraz usługi stanowią silną stronę regionu Trójmorza ze względu na konkurencyjne koszty pracy przy jednocześnie wysokich kompetencjach pracowników. Jak zaznacza w raporcie SpotData, jednym z najważniejszych celów polityki wspierania inwestycji cyfrowych może być właśnie ucyfrowienie usług.

Jak podają analitycy, centra logistyczne w regionie Trójmorza w latach 2008-2018 rozwijały się w imponującym tempie – wzrost zatrudnienia w tych latach w sektorze logistyki na Węgrzech wyniósł 130 proc., w Polsce – niecałe 100 proc., a w Czechach – 40 proc.
Jednocześnie ucyfrowienie tej branży jest wciąż słabe. W Polsce odsetek zamówień na transport otrzymywanych drogą cyfrową z zagranicy wynosi tylko 3 proc., podczas gdy średnio w UE jest to 5 proc., a w Szwecji czy Irlandii przekracza 10 proc. Jedynie Estonia w regionie Trójmorza wyróżnia się odsetkiem powyżej 10 proc. W związku z tym na liście inwestycji cyfrowych, które potencjalnie będą realizowane przez Fundusz Trójmorza, umieszczono budowę platformy transakcyjnej dla branży transportowej i logistycznej.
Dla polskiego banku rozwoju – Banku Gospodarstwa Krajowego – rozwój cyfryzacji, polepszenie dostępności i jakość połączeń są priorytetami w ekspansji polskich firm – szczególnie tych najmniejszych.

– Naszą misją jest podnoszenie poziomu życia Polaków i wspieranie polskiego biznesu. Pomagamy rozwijać się każdej firmie – od start-upów po największe przedsiębiorstwa – mówi prezes Zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego Beata Daszyńska-Muzyczka. – Fundusz Inwestycyjny Trójmorza jest bardzo ważnym wehikułem finansowym, który może mobilizować kapitał na rozwój inwestycji na osi północ-południe, w tym na połączenia cyfrowe w naszym regionie. Może przyczynić się również do zwiększenia wymiany handlowej – dodaje.

Światłowody i bezpieczeństwo

W 2018 roku think tank Instytut Kościuszki wspólnie z organizacjami z innych państw Trójmorza zaproponował działania pod nazwą Inicjatywa Cyfrowego Trójmorza. Raport opisuje obszary, w których należy budować współpracę między państwami. Jedną z bardziej ambitnych propozycji jest uzupełnienie rozbudowy infrastruktury energetycznej i transportowej o element związany z bezpieczną transmisją danych, czyli tzw. 3 Seas Digital Highway. Obecnie istniejące światłowody są podporządkowane łączeniu Europy Zachodniej ze Wschodnią. Według autorów raportu należy uzupełnić infrastrukturę cyfrową na osi północ-południe, tak aby obejmowała ona wszystkie państwa Inicjatywy. Pozwoliłoby to na pogłębienie współpracy cyfrowej w całej Europie i zwiększyło konkurencyjność regionu Europy Środkowo-Wschodniej.

Z rozwojem infrastruktury cyfrowej bezpośrednio łączy się kwestia cyberbezpieczeństwa. Instytut Kościuszki zauważa, że w regionie Trójmorza są państwa szczególnie narażone na konflikty i napięcia, które mogą i powinny wnosić dużo do dyskusji o budowaniu stabilności i zaufania w kwestiach cyfrowych, szczególnie w obliczu zagrożeń hybrydowych. Chodzi tu zarówno o zabezpieczenie infrastruktury cyfrowej poszczególnych państw, jak i obronę przed wojną informacyjną.

Wizja cyfrowego Trójmorza

„Cyfrowe Trójmorze” obejmować ma szereg projektów, mogących wypełnić treścią trzeci, „cyfrowy” filar współpracy regionalnej (który w 2015 r. nazwany został „telekomunikacyjnym”), obok wymiaru energetycznego oraz transportowego. Proponowana jest między innymi rozbudowa cyfrowej infrastruktury transgranicznej umożliwiającej lepszy i bezpieczniejszy transfer danych z północy na południe regionu. Ma być to możliwe dzięki rozbudowie sieci światłowodów, rozwojowi sieci 5G (tzw. 3 Seas Digital Highway), a także inwestycjom w wyspy danych. Założeniem inicjatywy Cyfrowego Trójmorza jest także integracja powstającej infrastruktury energetycznej i transportowej (np. korytarza gazowy Północ-Południe, Via Baltica, Via Carpatia czy połączenia sieci energetycznej) z nowymi technologiami oraz zapewnienie im cyberodporności.

Zdaniem pomysłodawców „Cyfrowego Trójmorza” wszystkie trzy filary: energetyczny, transportowy i cyfrowy muszą uwzględniać wymiar cyberbezpieczeństwa. Rosnąca liczba ataków na sieci i systemy informatyczne wspierające działanie obiektów infrastruktury krytycznej może nie tylko doprowadzić do kryzysu gospodarczego, ale także bezpośrednio zagrozić bezpieczeństwu narodowemu krajów regionu, w tym Polski.

– Musimy budować nowe elementy infrastruktury, mając na uwadze ich bezpieczeństwo i odporność na cyfrowe wyzwania, po to aby osiągnąć cel, jaki stawia przed sobą inicjatywa Trójmorza – powiedziała Melissa Hathaway, była doradczyni prezydentów Georga W. Busha i Baracka Obamy oraz ekspert Instytutu Kościuszki. – Posiadanie rozwiniętej infrastruktury, i to infrastruktury odpornej na cyfrowe zagrożenia, będzie kluczowe dla gospodarek regionu jeśli chcą rozwijać się w tempie większym niż 5% PKB rocznie. Rozwój trzech filarów – infrastruktury transportowej, energetycznej i cyfrowej musi zatem uwzględnić komponent odporności i bezpieczeństwa, czyli cyberbezpieczeństwa – podkreśliła Hathaway.

Wyzwania cyfrowego Trójmorza

Region Trójmorza stoi aktualnie przed szeregiem wyzwań oraz szans związanych z transformacją cyfrową. Dotyczą one między innymi integracji chmury obliczeniowej w ramach sektora publicznego i prywatnego, wypracowania wspólnych standardów bezpieczeństwa sieci 5G opartej na zasadzie security by design, czy też opracowania i wdrożenia polityki swobodnego przepływu danych nieosobowych. To właśnie cyfrowe dane oraz zaawansowane technologie umożliwiające ich wykorzystanie, jak np. sztuczna inteligencja czy Internet rzeczy, leżą u podstaw innowacyjnych modeli biznesowych przemysłu 4.0., który wygenerować może w przyszłości wzrost PKB regionu. Dlatego też regionalna współpraca obejmować powinna badania oraz wdrożenia w zakresie m.in autonomicznego transportu, elektromobilności czy inteligentnych rozwiązań dla miast, tzw. smart city. Inicjatywa Cyfrowego Trójmorza podkreśla także potrzebę współpracy w celu przeciwdziałania dezinformacji realizowanej poprzez media i portale internetowe. Ta kooperacja oparta być powinna na wspólnym doświadczeniu i podyktowana wysoką podatnością regionu na zagrożenia hybrydowe.

Musimy współpracować aby budować odporność społeczeństw i demokracji na działania propagandowe. Pojawienie się cyberprzestrzeni na dobre zmieniło zasady gry we współczesnym świecie. Cyberprzestrzeń stała się kolejną determinantą znaczenia geostrategicznego i ekonomicznego państw. Powstała nowa arena działań nie ograniczona już geografią. Kiedy wiele z krajów Trójmorza świętuje w tym roku stulecie odzyskania niepodległości, nie zapomnijmy o tym, że kolejne sto lat będzie wymagało od nas nie tylko ochrony geograficznych granic, ale także tych bardziej abstrakcyjnych – w cyberprzestrzeni. Inicjatywy infrastrukturalne już teraz realizowane w ramach Trójmorza mają nie tylko zapewnić lepsze połączenie północy z południem, ale przede wszystkim zapewnić bezpieczeństwo regionu, nie mniej priorytetowo należy traktować konieczność zapewnienia cyberbezpieczeństwa – mówi Izabela Albrycht, tłumacząc znaczenie inicjatywy dla przyszłości Europy Środkowo-Wschodniej.

Cyfrowe Trójmorze stymuluje inicjatywy oddolne

Według pomysłodawców, powodzenie Inicjatywy „Cyfrowego Trójmorza” będzie miało wpływ także na spójność Unii Europejskiej i całej wspólnoty transatlantyckiej. Aby zrealizować jej założenia niezbędne są jednak aktywne działania ze strony administracji rządowej państw regionu oraz wsparcie partnerów Trójmorza, w tym przede wszystkim Stanów Zjednoczonych.

Partnerami Instytutu Kościuszki w promowaniu założeń „Cyfrowego Trójmorza” są między innymi think tanki z regionu: GLOBSEC ze Słowacji, IRMO z Chorwacji i New Strategy Center z Rumunii. Prezes IK podkreśla, że ta oddolna inicjatywa to dowód dojrzałości społeczeństwa obywatelskiego, którego rozwój jest symbolem demokratycznych przemian w regionie Europy Środkowo-Wschodniej i liczy, że propozycja ekspertów znajdzie właściwe zrozumienie wśród decydentów.

Chmura

Ważnym elementem gospodarki cyfrowej jest rozwój usług w chmurze, czyli przechowywanie danych na serwerach zewnętrznej firmy. Korzystanie z takich rozwiązań powoli staje się nowym standardem – tempo wzrostu adopcji usług chmurowych w Europie Zachodniej wynosi około 20 proc. rocznie, a w Polsce w najbliższych latach według osób pracujących w branży może wynieść nawet 40 proc. Rynek jest jednak w dużym stopniu zdominowany przez wielkie firmy z USA. Powstawanie nowej infrastruktury cyfrowej na osi północ-południe w regionie Trójmorza będzie wymagało wyboru dostawców usług chmurowych. Instytut Kościuszki proponuje powstawanie “wysp danych” wzdłuż 3 Seas Digital Highway, czyli hubów usług opartych na chmurach. Byłby to nie tylko bodziec dla współpracy publiczno-prywatnej, ale też sposób na zwiększenie bezpieczeństwa danych. Fizyczna lokalizacja serwerów dla usług chmurowych ma w tej kwestii duże znaczenie.

Zaangażowanie Funduszu Trójmorza z pewnością przyspieszy i urealni tworzenie nowoczesnej, sprawnej i powszechnej infrastruktury cyfrowej w regionie między morzami Bałtyckim, Adriatyckim i Czarnym. Cieszy, że ogromną cegłę w powstaniu Funduszu położył Bank Gospodarstwa Krajowego, którego zaangażowanie w ten projekt przełoży się na poprawę warunków działania biznesu w Polsce i sąsiednich krajach – również dla polskich eksporterów.

______________________________
Fundusz Trójmorza – zainicjowany przez Bank Gospodarstwa Krajowego, założyli przedstawiciele banków rozwoju z Polski i Rumunii w maju 2019 r. Pomysł powstał w zarządzie BGK – inspirowany inicjatywą prezydencką – jako wehikuł finansowego wsparcia przedsięwzięć, które będą realizowane ze środków publicznych i europejskich, identyfikowanych w tym regionie. Powstał on w obrębie Inicjatywy Trójmorza, międzynarodowego porozumienia i platformy współpracy państw położonych między Adriatykiem, Bałtykiem i Morzem Czarnym. Należą do niej Austria, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Rumunia, Słowacja, Słowenia i Węgry. Jej strategicznym celem jest wzmacnianie spójności w ramach Unii Europejskiej poprzez zacieśnianie współpracy gospodarczej w obszarze transportu, energetyki i cyfryzacji tej części Europy. Fundusz Trójmorza posiada trzy typy inwestorów: główni to przedstawiciele instytucji rozwoju z państw Trójmorza. Druga grupa inwestorów to międzynarodowe instytucje finansowe: EBI, EBOR, Bank Światowy. Ze względu na ograniczone środki, Fundusz liczy też na współpracę z inwestorami spoza Europy.

 

ZA: 300gospodarka.pl

Instytut Kosciuszki

Udostępnij przez:

Portal Wiedzy Eksperckiej Odpowiedzialnego Rozwoju zajmuje się analizą zjawisk społeczno-gospodarczych w kontekście odpowiedzialnego i zrównoważonego rozwoju Polski.

Dodaj komentarz