Zagranica

Finansowa baza Trójmorza

Bank Gospodarstwa Krajowego rozwija koncepcję Funduszu Trójmorza (Three Seas Initiative Investment Fund, 3SIIF) – 29 maja 2019 roku w Luksemburgu BGK podpisał wraz z rumuńskim EximBankiem akt założycielski Funduszu, który będzie działać na zasadach komercyjnych, angażując się w projekty mające przynieść udziałowcom zysk. W projekt zaangażowani są także w różnej skali przedstawiciele instytucji rozwoju innych krajów Trójmorza, a w skład rady nadzorczej 3SIIF wchodzą także Czesi.

Fundusz dla inicjatywy Trójmorza jest podstawową bazą w oparciu o która może ona nabrać realnego kształtu i wyjść z fazy politycznych deklaracji do bezpośredniej, praktycznej realizacji. Zwłaszcza w obszarze fundamentalnym – tj. współpracy gospodarczej. Dzięki Funduszowi Trójmorza inicjatywa polskiego prezydenta Andrzeja Dudy i chorwackiej prezydent Kolindy Grabar-Kitarović z 2015 roku zaczyna nabierać realnych kształtów. Skupiając 12 państw Unii Europejskiej leżących pomiędzy trzema morzami – Bałtyckim, Adriatyckim i Czarnym (tj. Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Austrii, Węgier, Rumunii, Słowenii, Chorwacji, Bułgarii) może w praktyce przekuć ich deklaracje o zacieśnieniu współpracy gospodarczej i infrastrukturalnej między państwami regionu.

Szybka ścieżka dojścia

Podczas pierwszego jej szczytu zorganizowanego w chorwackim Dubrowniku w sierpniu 2016 roku, Inicjatywa Trójmorza została określona jako „nieformalna platforma służąca do pozyskiwania politycznego poparcia oraz organizowania zdecydowanych działań dotyczących określonych transgranicznych i makroregionalnych projektów, o strategicznym znaczeniu dla Państw zaangażowanych w sektory energii, transportu, komunikacji cyfrowej i gospodarki w Europie Środkowej i Wschodniej”. Dziś ta |”nieformalna inicjatywa” zaczyna przyoblekać co raz bardziej realne kształty, co jest następstwem trzeciego szczytu we wrześniu 2018 roku Rumunii w Bukareszcie podczas którego, podpisany został list intencyjny w sprawie utworzenia Funduszu Trójmorza z przedstawicielami instytucji odpowiedzialnych za inwestycje i rozwój z Chorwacji, Czech, Łotwy, Słowacji, Rumunii i Polski.

Polski Bank Gospodarstwa Krajowego występował wówczas w roli głównego inicjatora i lidera formalizacji Funduszu. Osiem miesięcy po sygnowaniu listu intencyjnego Fundusz został powołany do życia po tym, jak akt założycielski podpisały instytucje z Polski (BGK) i Rumunii (EximBank), a w lipcu 2019 roku w Luksemburgu odbyło się z już pierwsze posiedzenie Rady Nadzorczej Funduszu (3SIIF). Już dziś Bank Gospodarstwa Krajowego i Exim Bank zapowiedziały wpłaty w wysokości w sumie 520 mln euro. Kolejni udziałowcy Funduszu sukcesywnie zwiększać będą tę kwotę. Jak powiedziała prezes Banku Gospodarstwa Krajowego, Beata Daszyńska-Muzyczka: „Chcemy podkreślić, że Fundusz będzie działał na zasadach komercyjnych tak, jak inne tego typu fundusze. Zakładamy, że wysokość zgromadzonych w Funduszu środków sięgnie 3-5 mld euro, co pozwoli zaangażować się w projekty infrastrukturalne o całkowitej wartości do 100 mld euro. Choć potrzeby inwestycyjne w regionie są dużo większe i wynoszą 570 mld euro”.

Współgranie z Unia Europejską

Fundusz Inwestycyjny Trójmorza wpisuje się też w globalne trendy tworzenia podobnych funduszy inwestycyjnych. Jednym z przykładów takich inicjatyw jest Europejski Fundusz Inwestycji Strategicznych (EFIS), zwany potocznie Planem Junckera, który w ciągu zaledwie trzech lat zmobilizował kapitał w wysokości ponad 300 mld euro przy zaangażowaniu finansowania gwarancyjnego w wysokości 21 mld euro. Przykładem podobnych funduszy są fundusze Marguerite I i Marguerite II, w które także zaangażowany jest Bank Gospodarstwa Krajowego. Z rozdysponowanych przez osiem lat działania funduszu Marguerite I 710 mln euro część została przeznaczona m.in. na budowę spalarni śmieci w Poznaniu – największą inwestycję publiczno-prywatną w Polsce. Jak powiedziała prezes BGK Beata Daszyńska-Muzyczka: „Wypracowanie strategii i ram prawnych tego typu funduszu zajmuje zazwyczaj około 20–30 miesięcy, a nam udało się zarejestrować fundusz w niecały rok. To efekt intensywnych prac z naszymi partnerami z innych instytucji rozwoju krajów Trójmorza. Inicjatywa ma charakter międzynarodowy i cieszę się, że jej liderem jest polski bank rozwoju”.

Szef Komisji Europejskiej – Jean-Claude Juncker, za ktorego to kadencji utworzono EFIS, jest jednym z gorących orędowników inicjatywy Trójmorza, która doskonale wpisuje się w podejmowane przez niego działania. Dlatego też w na ostatnim szczycie Trójmorza w słoweńskiej Lublianie w czerwcu 2919 r. mówił on, iż plan jego imienie (“Plan Junckera”) “wygenerował dodatkowe 42 miliardy euro dla 12 państw uczestniczących w Trójmorzu. Jestem przekonany, że zrobiliśmy i dalej będziemy robić wszystko, co tylko możemy, by wspierać lepszą spójność i lepszą siatkę połączeń w tym regionie również w kolejnych latach”.

Funduszu Trójmorza j staje się więc wehikułem całej inicjatywy Trójmorza. Zakłada tworzenie połączeń transportowych, energetycznych i cyfrowych w regionie między Morzem Bałtyckim, Adriatyckim i Czarnym.Te inwestycje infrastrukturalne są kluczem do wypracowania wspólnej polityki państw Trójmorza w innych obszarach.

Wspólnota interesów

Podobnie jak w Polsce, gdzie realizacja powyższych założeń (podobnie jak zaangażowanie w fundusz Marguerite), jest zgodna z misją BGK, który jako bank rozwoju stawia sobie za cel działania na rzecz rozwoju polskiej gospodarki i poprawę jakości życia Polaków., tak samo i w innych państwach Trojmorza podejście banków współtworzących Fundusz Trójmorza jest podobny. Wszyscy zakładają poprawę infrastruktury drogowej, kolejowej, energetycznej czy cyfrowej, zarówno wewnątrz swoich krajów jak i połączeń z sąsiadami.

Na liście strategicznych projektów, które mają szansę być zrealizowane ze wsparciem Funduszu i stanowiących punkt wyjścia dla kreowania możliwego portfela inwestycyjnego Funduszu znajduje się m.in. budowa gazowego połączenia między Litwą a Polską, budowa trasy Via Carpatia, integracja i synchronizacja systemów energetycznych państw bałtyckich z siecią zachodnioeuropejską, kolejowe przedsięwzięcie Rail Baltica łączące Finlandię, kraje bałtyckie i Polskę, jak również modernizacja i rozwój kolejowego połączenia między Gdańskiem a Konstancą w Rumunii.

Fundusz Trójmorza aby był efektywnym narzędziem działania mogącym realizować założone cele od początku pomyślany został jako projekt komercyjny działający w oparciu o zasady rynkowe. Dlatego też zdecydowano się by zarządzaniem Funduszem zajął się zewnętrzny podmiot. Został nim “Fuchs Asset Management”, który jest odpowiedzialny za zarządzanie ryzykiem, zarządzanie portfelem inwestycyjnym oraz zarządzaniem i dystrybucją środków Funduszu. Przy doborze i analizie potencjalnych inwestycji zespół Fuchs będzie wspierać dodatkowo grupa doradców inwestycyjnych. Decyzje inwestycyjne mają być podejmowane z udziałem wyspecjalizowanych komitetów inwestycyjnych. Dodatkowo zdecydowano, iż Credit Suisse Fund Services (z Luxembourga) ma być powołany jako centralny agent ds. administracjii, zaś Credit Suisse (również z Luxembourga) ma być powołany jako bank-depozytariusz.

Przyszłość Trójmorza

Aktualnie wydaje się, że w obecnej fazie rozwoju krajów Trójmorza nadszedł już czas na przeprowadzenie śmielszych projektów infrastrukturalnych, które umożliwiłyby dalszy rozwój regionu jako całości i pozwoliłyby na wielopłaszczyznowe zbliżenie się krajów Trójmorza. Niewykluczone, że wzajemne wsparcie inwestycyjne państw regionu pozwoliłyby na stworzenie nowego źródła napędu rozwoju gospodarczego. Większość państw Europy Zachodniej – kraje Beneluxu, Francję czy Niemcy – łączy gęsta siatka połączeń transportowych ułatwiających przepływ towarów i osób. Nie ulega wątpliwości, że państwa Europy Środkowo-Wschodniej nie dysponują obecnie podobnym potencjałem infrastrukturalnym.

Raport „Perspektywy dla inwestycji infrastrukturalnych w Trójmorzu” przygotowany przez SpotData porównuje trasy przejazdu w osi północ-południe o podobnych długościach na zachodzie i wschodzie Unii Europejskiej: pokonanie trasy ze szwedzkiego Goeteborga do Barcelony to 1 dzień podróży zarówno samochodem, jak i pociągiem, a przejazd z estońskiego Tallinna do rumuńskiej Konstancy to aż 32 godziny spędzone w samochodzie i 3,5 dnia w pociągu. Obydwie trasy mają długość około 2500 km.
Zapotrzebowanie na inwestycje transportowe w krajach grupy Trójmorza w nadchodzącej dekadzie szacowane jest na 290 mld euro. W przypadku infrastruktury energetycznej wynik ten wynosi 87 mld euro, a w przypadku technologii informacyjno-komunikacyjnej – 160 mld euro – wynika z danych SpotData.

Dla zobrazowania obecnego problemu ze stopniem rozwoju infrastruktury transportowej państw Trójmorza warto z kolei zapoznać się z danymi przedstawionymi na mapach Europy uwzględniających: liczbę linii kolejowych w państwach Europy według dozwolonych na nich prędkości (2019) oraz autostrad (2018). Łatwo jest zauważyć brak odpowiednich połączeń wysokiej klasy w osi północ-południe w regionie Europy Środkowo-Wschodniej – zwłaszcza w krajach bałtyckich, które nie są ze sobą połączone żadną autostradą.
Niedostatki w zakresie rozwoju infrastruktury można także zauważyć w przypadku tras łączących Polskę ze Słowacją i dalej z Węgrami. W oczy rzuca się słabo rozwinięta sieć autostrad w Rumunii. W krajach Europy Środkowo-Wschodniej praktycznie nie ma także żadnych połączeń kolejowych, na których pociągi poruszałyby się z prędkością powyżej 200 km/h – i to bez względu na to, czy brane pod uwagę są połączenia krajowe czy transgraniczne.

Za: 300gospodarka.pl

Udostępnij przez:

Portal Wiedzy Eksperckiej Odpowiedzialnego Rozwoju zajmuje się analizą zjawisk społeczno-gospodarczych w kontekście odpowiedzialnego i zrównoważonego rozwoju Polski.