Społeczeństwo

Jak zmienia się rynek pracy w Polsce?

Patrząc na średnią tygodniową długość czasu pracy w naszym kraju na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat można zauważyć tendencję spadkową. Gdy w 2000 r. średni tydzień pracy ogółem wynosił prawie 42 godziny, to w kolejnych latach ulegał stopniowemu skróceniu do ok. 39 i pół godziny w 2018 r. Chociaż tendencja spadkowa długości czasu pracy w Polsce generalnie dotyczy wszystkich sektorów gospodarczych, to jednak niezmiennie najdłuższy tydzień pracy pozostaje w przemyśle. Analizując tendencje spadkowe w ostatnich osiemnastu latach w podziale na poszczególne branże widać, że ta dynamika bywała jednak różna. Najciekawsza sytuacja dotyczy 2004 r., czyli okresu wejścia Polski do Unii Europejskiej. Podczas gdy w sektorze przemysłowym i usługowym czas pracy zaczął się nieznacznie wydłużać, w sektorze rolniczym nastąpił gwałtowny spadek. Można przypuszczać, że ma on związek z efektem dopłat unijnych, które wraz z programami restrukturyzacji rolnictwa przyniosły tej branży wsparcie finansowe, jakiego nie miała nigdy wcześniej.

Poza zmianami długości czasu pracy, które można zaobserwować na przestrzeni lat, widoczne są na świecie także zmiany w samych formach pracy. Rozwój techno-logiczny, zwłaszcza w obszarze informacji i komunikacji, umożliwił wykonywanie pracy zdalnie. Nastąpił przełom w zakresie relacji pracodawcy z pracownikiem, co dało przestrzeń dla zupełnie nowych, bardziej elastycznych form zatrudnienia oraz wymiany usług i treści. Rośnie popularność tzw. pracy kontraktowej, która powoli wypiera jak dotąd dominującą pracę etatową. Wzrasta ogólna mobilność społeczeństwa, co także pociąga za sobą zmiany w formach zatrudnienia. Szczególnie „pokolenie Z” (tzw. „internetowa” generacja osób urodzonych w drugiej połowie lat 90. XX w. i na początku XXI w.) preferuje elastyczne formy zatrudnienia nastawione na pracę w formie zleceń i projektów. Coraz częściej mówi się o zjawisku gig economy, które sprzyja wzrostowi popularności kontraktowego zatrudniania tzw. wolnych strzelców.

Według raportu przygotowanego przez Boston Consulting Group. Henderson Institute, w gospodarce światowej przybywa pracy kontraktowej. We Francji, Niemczech i Wielkiej Brytanii dynamika podaży tej formy pracy przekracza średnie tempo wzrostu za-trudnienia. Jednak jako główne źródło dochodu traktuje ją zaledwie kilka proc. całkowitej liczby pracowników w krajach rozwiniętych (3,8 proc. średnia w 2017 r.) i ponad 10 proc. na tak zwanych rynkach wschodzących. W Polsce pracę kontraktową jako główne źródło dochodu traktuje zaledwie 3 proc. pracujących.

Natomiast rośnie w Polsce zainteresowanie elastycznymi formami pracy, chociaż nie sprzyja temu otoczenie prawne, zwłaszcza ograniczenia powodowane restrykcyjnym Kodeksem pracy. Z badań przeprowadzonych wśród kandydatów na pracowników na zlecenie ManpowerGroup – jednej z największych agencji pracy w Polsce – wynika, że liczba osób optujących za elastycznym modelem pracy w 2019 r. wynosiła 29 proc., podczas gdy w 2017 r. było to 18 proc.. Z kolei w Indeksie Elastyczności Zatrudnienia 2018, mierzącym elastyczność umów o pracę regulowanych Kodeksem pracy, na 41 krajów UE i OECD Polska zajmuje 30. miejsce. Co ciekawe, w czołówce Indeksu znalazły się dwa kraje, do których Polacy migrują w celach zarobkowych: Wielka Brytania i Irlandia. Elastyczne formy pracy są efektem postępu technologicznego i idących za tym zmian koniunktury gospodarczej.

Kontraktowy sposób pracy oraz elastyczne formy zatrudnienia w porównaniu z pracą etatową dają pracownikowi korzyści w postaci relatywnie dużej autonomii w realizacji zadań. Gwarantują większą niezależność od pracodawcy i sytuacji w firmie. Praca w formie zleceń pozwala godzić np. studia z pracą lub pracę ze zobowiązaniami rodzinnymi (jak np. opieka nad dziećmi, osobami starszymi lub niepełnosprawnymi), jednak sam czas pracy często przekracza standardowy czas pracy na etacie i może wynosić więcej niż 45 godz. tygodniowo, a często nawet więcej niż 60 godz.

Udostępnij przez:

Redakcja Jutro Polski

Portal Wiedzy Eksperckiej Odpowiedzialnego Rozwoju zajmuje się analizą zjawisk społeczno-gospodarczych w kontekście odpowiedzialnego i zrównoważonego rozwoju Polski.